Gayrimenkul Okulu

Gayrimenkul Okulu

Konutta Piyasa Karışık

Gelişmelerden haberdar olmak için kayıt olun!

İçeriği Paylaşın

2023 Yıl Sonu Yaklaşırken Gayrimenkul Piyasası: 11 Aylık Verilerle Detaylı Analiz

Yılın sonuna yaklaşırken, ilk 11 aylık veriler ışığında Türkiye gayrimenkul piyasasını mercek altına alıyoruz. Bu yazımızda, Kasım ayı ve yılın ilk 11 ayına ait konut satışları, konut dışı gayrimenkul hareketleri, fiyat ve kira değişimlerini detaylı olarak inceleyeceğiz.

Genel Gayrimenkul Satışları

Kasım ayında Türkiye genelinde toplam 229.000 adet gayrimenkul satışı gerçekleşti. Bu rakam, genel piyasa ortalamasına oldukça yakın bir seviyede seyretmektedir ve toplam satışlarda belirgin bir gerileme olmadığını göstermektedir. Yılın ilk 11 aylık toplamına baktığımızda ise 2.6 milyon adet gayrimenkul satışı yapıldığını görüyoruz. Geçen senenin aynı dönemindeki 2.8 milyonluk satış rakamına göre bir miktar düşüş olsa da, 2020 sonrası dönemin genel seyrine paralel bir tablo ortaya çıkmaktadır.

Konut Dışı Gayrimenkul Satışları: Arsa ve Tarlalar Öne Çıkıyor

Arsa ve tarla gibi konut dışı gayrimenkul satışları, piyasanın dinamiklerini anlamak için önemli bir göstergedir. Kasım ayında 136.000 adet konut dışı gayrimenkul satışı gerçekleşti. Bu rakam, uzun dönem ortalamasının üzerinde olup 2020 sonrası ortalamalara yakın bir seviyededir. Yılın ilk 11 ayında ise toplam 1.5 milyon adet konut dışı gayrimenkul satışı yapılmıştır. Bu veri, geçen senenin aynı dönemiyle neredeyse birebir aynı seviyede olduğumuzu göstermektedir. Bu durum, toplam gayrimenkul satışlarındaki hafif gerilemenin konut satışlarından kaynaklandığını, konut dışı satışların ise seyrini koruduğunu ortaya koymaktadır.

Satışların Dağılımı: Konut Dışı Gayrimenkullerin Payı Artıyor

Toplam satışlar içindeki dağılım incelendiğinde, konut satışlarının payının %40, konut dışı gayrimenkul satışlarının payının ise %60 olduğu görülmektedir. Uzun dönemde bu oranlar genellikle %45 konut, %55 konut dışı şeklinde gerçekleşirken, COVID-19 sonrası dönemde yatırımcıların ilgisinin konut dışı gayrimenkullere kaydığı net bir şekilde gözlemlenmektedir. Bu değişimin alt kırılımları ise şu şekildedir:

  • Arsa Satışları: Toplam satışlar içindeki %16’lık payını korumaya devam ediyor.
  • Tarla Satışları: Payı %26’dan %30’a yükselerek dikkat çekici bir artış gösterdi.
  • Konut Satışları: Toplam içindeki payı %45’ten %41’e geriledi.

Konut Satışlarında Detaylı Görünüm

Kasım ayında Türkiye genelinde 93.000 adet konut satışı gerçekleşti. Bu rakam, 111.000 adet olan uzun dönemli ortalamanın altında kalmaktadır. Yılın ilk 11 ayında ise toplam 1.1 milyon adet konut satılmıştır. Geçen senenin aynı dönemindeki 1.3 milyonluk satış ve 1.2 milyonluk uzun dönem ortalaması göz önüne alındığında, konut satışlarının hem COVID sonrası döneme hem de genel ortalamaya göre geride kaldığı söylenebilir.

Kredili Satışlar Tarihi Düşük Seviyede

Konut kredisi kullanım oranları, piyasadaki en dikkat çekici verilerden birini oluşturuyor. Kasım ayında satılan konutların sadece %5.6’sında, yani 5.200 adedinde konut kredisi kullanıldı. Bu durum, piyasada nakit alımların hakimiyetini sürdürdüğünü ve krediye erişimin zorluğunun piyasayı derinden etkilediğini göstermektedir.

Birinci El ve İkinci El Konut Dağılımı

Satışların birinci el (yeni) ve ikinci el olarak dağılımına bakıldığında, birinci el konutların payının %32 seviyesinde sabitlendiği görülmektedir. Bu oranın uzun süredir değişmemesi, piyasadaki yeni konut arzının talebi karşılamakta yetersiz kaldığı şeklinde yorumlanabilir.

Yabancıya Konut Satışları

Kasım ayında yabancılara 2.300 adet konut satışı gerçekleştirildi. Bu rakam, 2018 yılından bu yana görülen en düşük seviyelere doğru bir gerilemenin devam ettiğini işaret etmektedir. Yabancıların yaptığı alımlar, Kasım ayındaki toplam konut satışlarının yalnızca %2.5’ini oluşturmaktadır.

Konut Fiyatları ve Kira Değişimleri

Yıllık Fiyat Değişimi: Reel Gerileme Sürüyor

Merkez Bankası verilerine göre, konut fiyatlarında yıllık nominal artış %86 olarak gerçekleşti. Ancak enflasyondan arındırılmış reel değişim incelendiğinde, artışın %15‘e gerilediği görülmektedir. Geçen ay %17 olan reel artışın bu ay daha da düşmesi, konut fiyatlarının reel olarak gerileme eğiliminde olduğunu ve nominal artış hızının da yavaşladığını göstermektedir.

Metrekare Birim Fiyatları: Merkez Bankası ve İlan Verileri Karşılaştırması

Ortalama metrekare fiyatları, farklı veri kaynaklarına göre değişiklik göstermektedir:

  • Merkez Bankası Verileri (Değerleme Raporlarına Göre): Türkiye ortalaması 30.000 TL, İstanbul 44.000 TL, Ankara 23.000 TL ve İzmir 34.000 TL.
  • İlan Verileri (sahibinden.com): Türkiye ortalaması 25.000 TL, İstanbul 35.000 TL, Ankara 19.000 TL ve İzmir 29.000 TL.

İki veri seti arasındaki fark, Merkez Bankası verilerinin yaklaşık 1-1.5 ay geriden gelmesi ve ilan fiyatlarının pazarlık payını içerebilmesiyle açıklanabilir.

Döviz ve Altın Bazında Konut Fiyatları

İlan verilerine göre, Türkiye’de ortalama konut metrekare fiyatı 900 dolar seviyesindedir. Şehir bazında ise bu rakam İstanbul’da 1.241 dolar, Ankara’da 675 dolar ve İzmir’de 1.013 dolar olarak hesaplanmaktadır. Altın bazında yapılan karşılaştırmada ise ortalama bir metrekare konutun yaklaşık 16 gram altın değerinde olduğu görülmektedir.

Kira Piyasasındaki Son Durum

İlan verilerine göre, Türkiye genelinde yıllık kira değişimi ortalama %91 seviyesindedir. Büyükşehirlerdeki durum ise şu şekildedir:

  • Ankara: %159 (Ortalamanın üzerinde)
  • İzmir: %117 (Ortalamanın üzerinde)
  • İstanbul: %77 (Ortalamanın altında)

Özetle, 2023’ün ilk 11 ayı, konut satışlarında bir yavaşlama, konut dışı gayrimenkullerde ise istikrarlı bir seyir ortaya koymaktadır. Krediye erişimdeki zorluklar nakit alımları öne çıkarırken, konut fiyatlarındaki reel artış hızı zayıflamaktadır. Kira piyasasındaki yüksek artışlar ise belirli şehirlerde devam etmektedir.

İçeriği Paylaşın
Piyasa Raporları

2023 yılının ilk 11 ayında Türkiye gayrimenkul piyasası, toplam 2.6 milyon adet satışla genel seyrini korudu. Geçen yıla göre yaşanan hafif düşüş, temel olarak konut satışlarındaki yavaşlamadan kaynaklandı. Konut dışı gayrimenkul (arsa, tarla vb.) satışları ise 1.5 milyon adetle geçen seneki seviyesini koruyarak piyasayı dengeledi. Toplam satışların %60'ını oluşturan konut dışı mülkler, yatırımcı ilgisinin bu alana kaydığını net bir şekilde gösteriyor. Buna karşın, 1.1 milyon adetle tamamlanan konut satışları, hem COVID-19 sonrası dönemin hem de uzun vadeli ortalamaların gerisinde kalarak piyasadaki genel eğilimi ortaya koydu.

2023 yılında yatırımcıların konut dışı gayrimenkullere olan ilgisi belirgin şekilde arttı. Toplam satışlar içinde konutun payı %45'ten %41'e gerilerken, konut dışı mülklerin payı %60'a yükseldi. Bu değişimin arkasındaki en dikkat çekici faktör, tarla satışlarının payının %26'dan %30'a çıkması oldu. Arsa satışları ise %16'lık payını korudu. Bu durum, konut piyasasındaki yavaşlamaya ve krediye erişimdeki zorluklara bir alternatif olarak yatırımcıların toprak yatırımını daha cazip bulduğunu gösteriyor. COVID-19 sonrası dönemde başlayan bu eğilim, konut dışı satışların istikrarlı seyrini korumasını sağladı.

2023 yılında konut kredisi kullanım oranları tarihi düşük seviyelere geriledi. Kasım ayında satılan konutların sadece %5.6'sı, yani yaklaşık 5.200 adedi kredi ile finanse edildi. Bu durum, krediye erişimin ne kadar zorlaştığını ve piyasanın büyük ölçüde nakit alımlarla döndüğünü açıkça gösteriyor. Kredi mekanizmasının etkin çalışmaması, konut satışlarındaki genel yavaşlamanın en temel nedenlerinden biridir. Yılın ilk 11 ayında toplam konut satışlarının 1.1 milyon adette kalarak uzun dönem ortalamalarının altına düşmesi, büyük ölçüde bu finansman probleminden kaynaklanmaktadır. Bu tablo, piyasada alım gücü olan nakit yatırımcıların hakimiyetini pekiştirmektedir.

2023'te konut fiyatlarında nominal olarak %86'lık bir yıllık artış yaşansa da enflasyondan arındırılmış reel artış %15'e gerileyerek yavaşlama sinyali verdi. Bu, fiyatların alım gücü karşısında reel olarak değer kaybetmeye başladığını gösteriyor. Merkez Bankası verilerine göre Türkiye ortalama metrekare fiyatı 30.000 TL iken, ilan sitelerinde bu rakam 25.000 TL civarında seyrediyor. Kira piyasasında ise artışlar devam etti. Türkiye genelinde yıllık kira artışı ortalama %91 oldu. Ancak bu artış büyükşehirlerde farklılık gösterdi; Ankara'da %159 gibi ortalamanın çok üzerinde artışlar yaşanırken, İstanbul'da artış %77 ile daha sınırlı kaldı.

İlgili Videolar