Gayrimenkul Okulu

Gayrimenkul Okulu

Konut Piyasası Nihayet Sütliman

Gelişmelerden haberdar olmak için kayıt olun!

İçeriği Paylaşın

Ekim 2022 Gayrimenkul Piyasası Değerlendirmesi

Bu analizde, Türkiye’deki konut satışları, konut fiyatları ve kira piyasasındaki son gelişmeleri detaylı bir şekilde inceliyoruz. Ekim 2022 verileri ışığında hem genel gayrimenkul piyasasını hem de konut sektörünü ele alacağız.

Ekim 2022 Konut Satış Verileri

Türkiye genelinde Ekim ayında 102.000 adet konut satışı gerçekleşti. Bu rakam, geçmiş Ekim ayları ortalaması olan 117.000 adedin altında kalarak bir gerilemeye işaret ediyor. 2021 yılı ortalamanın üzerinde bir performans sergilerken, 2022 Ekim ayı ortalamanın gerisinde kaldı.

Bununla birlikte, yılın ilk 10 aylık toplam performansına bakıldığında, önceki aylardaki yüksek satış rakamları sayesinde genel ortalamanın üzerinde bir yıl olduğu görülmektedir.

İş Günü Bazında Satış Performansı

Ekim ayında her iş günü ortalama 5.000 adet konut satıldı. Türkiye’nin uzun dönemli iş günü ortalaması 5.400, geçmiş Ekim ayları ortalaması ise 5.700 adettir. Bu veriler, Ekim 2022’nin hem genel hem de mevsimsel ortalamaların altında bir satış performansı gösterdiğini teyit etmektedir.

Kredili ve Peşin Satışların Dağılımı

Ekim ayında ipotekli (kredili) satışların toplam satışlar içindeki payı %12 seviyesine kadar geriledi. Bu oran, 2018’deki en düşük seviyelerin biraz üzerinde olsa da, konut kredisi kullanımında ciddi bir düşüş yaşandığını göstermektedir.

Birinci El ve İkinci El Satışlar

Birinci el konut satışları, toplam satışlar içinde %31’lik bir paya sahip oldu. Bu alanda hafif bir kıpırdanma gözlemlense de konut üretimindeki yavaşlama devam etmektedir.

Konut Dışı Gayrimenkul Satışları Zirvede

Konut satışları yavaşlarken, konut dışı gayrimenkul (arsa, tarla vb.) satışları artışını sürdürüyor. Ekim ayında 153.000 adet konut dışı gayrimenkul satışı yapıldı. Bu rakam, 2013’ten bu yana Ekim ayları ortalaması olan 115.000 adedin oldukça üzerindedir. Bu trend, yatırımcıların 2020 Mayıs ayından bu yana konut dışı gayrimenkullere olan ilgisinin arttığını göstermektedir.

Yabancılara Yapılan Konut Satışları

Ekim 2022’de yabancılara 5.300 adet konut satıldı. Bu satışların toplam konut satışları içindeki payı %5,2 olarak gerçekleşti. Bu oran, genel ortalama olan %4-4,5 seviyesinin üzerindedir.

Bazı illerde yabancıların payı dikkat çekici düzeydedir:

  • Antalya: Toplam satışların %33,5’i yabancılara yapılmıştır. Şehirde satılan her üç konuttan biri yabancılar tarafından alınmaktadır.
  • İstanbul: Yabancılara yapılan satışların toplam içindeki payı %9,7’ye yükselmiştir. Neredeyse her on konuttan biri yabancılara satılmıştır.

Konut Fiyatlarındaki Gelişmeler

Bu bölümde, konut fiyatlarını iki farklı veri setine göre inceliyoruz: T.C. Merkez Bankası (TCMB) ve Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) verileri.

Merkez Bankası Verilerine Göre Konut Fiyatları (Eylül 2022)

(Not: TCMB verileri iki ay gecikmeli olarak açıklanmaktadır.)

TCMB verilerine göre, Eylül ayında yıllık nominal konut fiyat artışı %189 olarak gerçekleşti. Enflasyondan arındırılmış reel artış ise yıllık %57 oldu.

İnşaat maliyetleri ile konut fiyatları arasındaki ilişkiye bakıldığında; yeni konut fiyatları yıllık %176 artarken, inşaat maliyet endeksi %113 artış göstermiştir.

Ortalama Konut Birim Fiyatları

  • Türkiye Geneli: 15.800 TL/m²
  • İstanbul: 25.700 TL/m²
  • Ankara: 11.300 TL/m²
  • İzmir: 18.700 TL/m²

Konut Alım Gücü ve Dolar Bazlı Fiyatlar

Eylül 2022 verilerine göre, Türkiye’de 100 metrekarelik bir konut alabilmek için 24 yıllık asgari ücretin biriktirilmesi gerekmektedir. Dolar bazında ise İstanbul’da ortalama birim fiyat 1.400 dolara yaklaşırken, Türkiye genelinde ortalama birim fiyat 866 dolar ile tarihi zirvesini aşmıştır.

BETAM ve sahibinden.com Verilerine Göre Konut Fiyatları (Ekim 2022)

(Not: Bu veriler, ilan sitelerindeki fiyatlar üzerinden daha güncel bir görünüm sunar.)

BETAM raporuna göre, yıllık nominal konut fiyat artışı Eylül’deki %196 seviyesinden Ekim’de %191’e gerileyerek bir yavaşlama sinyali vermiştir. Türkiye genelinde ortalama satılık konut metrekare fiyatı 14.395 TL olarak hesaplanmıştır.

İllere Göre Fiyat Değişimleri

  • En Yüksek Artışlar: Mersin (%231), Antalya (%223), İstanbul (%218)
  • En Düşük Artışlar: Kayseri (%149), Muğla (%147)

Ekim ayında aylık enflasyon %3,5 iken konut fiyatlarındaki aylık artış %4,6 olmuş, bu da %1,7’lik bir reel artışa işaret etmiştir. Bu durum, reel fiyat artış hızının yavaşladığını göstermektedir.

Piyasa Dinamikleri ve Konut Arzı

İlan Sayısı ve Satış Süreleri

BETAM verilerine göre, piyasadaki satılık ilan sayısı %1,7 artarken, satılan konut sayısı %7,1 azalmıştır. Bu durum, alıcıların pazarlık gücünün artmaya başladığı bir piyasaya geçişin sinyallerini vermektedir.

İlanların kapanma süresi (satış veya ilandan çekilme) Türkiye genelinde 4,6 gün uzayarak ortalama 46 güne (yaklaşık 1,5 ay) çıkmıştır. Bu süre İstanbul’da 48, Ankara’da 40 ve İzmir’de 49 gündür.

Konut Arzı: Yapı Ruhsatları Verileri

2022’nin üçüncü çeyreğinde 143.900 bağımsız bölüm için yapı ruhsatı verilmiştir. Bu rakam, yıllıklandırıldığında 600.000 adedin altında bir üretime işaret etmektedir. Türkiye’nin yıllık konut ihtiyacının 750.000-800.000 adet olduğu düşünüldüğünde, konut arzında bir yavaşlama olduğu görülmektedir.

Diğer yandan, ruhsatlar içinde tek bağımsız bölümlü (müstakil ev, villa vb.) yapıların payının %8’e yükselmesi, arsa ve tarlalara olan ilgiyi doğrulamaktadır.

Kira Piyasasındaki Son Durum

BETAM’ın kira raporuna göre, Türkiye genelinde yıllık kira artışı %159 olarak gerçekleşmiştir. İstanbul ve İzmir’de kira artış hızı yavaşlarken, Ankara’da artış devam etmektedir.

  • İstanbul: Yıllık artış %145 (önceki ay %153)
  • Ankara: Yıllık artış %168 (önceki ay %159)
  • İzmir: Yıllık artış %158 (önceki ay %161)

Ortalama Kira Metrekare Fiyatları

  • Türkiye Geneli (ortalama): 88 TL/m²
  • Ankara: 42 TL/m²
  • İzmir: 62 TL/m²

Kira artışında zirvede olan iller ise Antalya (%257), Trabzon (%200) ve Denizli (%195) olarak öne çıkmaktadır. Geçtiğimiz aylarda yüksek artışlar yaşayan Gaziantep ve Diyarbakır’da ise bir yavaşlama ve düzeltme eğilimi gözlenmektedir.

Kullanıcılardan Gelen Sorular ve Yorumlar

Soru: Bireysel olarak emlak al-sat yaparak para kazanmak için doğru bir dönem mi?

Cevap: Özellikle nakit para ile alım yapıp kısa sürede satarak kar etme (flipping) anlamında en doğru dönem olmayabilir. Konut fiyatlarındaki reel artışın yavaşlamaya başladığı bir süreçteyiz. Reel artışların eksiye döndüğü dönemler, yatırım için daha anlamlı fırsatlar sunabilir.

Soru: Paylaşılan istatistikler ne kadar gerçekçi?

Cevap: Konut satış verileri Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nden, konut fiyat verileri ise bankaların değerleme raporlarından (TCMB) derlenmektedir ve güvenilirdir. BETAM verileri ise sahibinden.com üzerindeki ilan fiyatlarına dayanır ve piyasa beklentilerini yansıtır. Enflasyon verisi (TÜİK) konusunda kamuoyunda farklı görüşler olsa da diğer veriler somut işlemlere dayanmaktadır.

Soru: Kredili konut alımını mantıklı bulurken yatırım amaçlı konutu neden tavsiye etmiyorsunuz?

Cevap: Bu iki durum farklıdır. Mevcut enflasyon ortamında, konut kredisi faiz oranlarının enflasyonun altında kalması, borçlanmayı finansal olarak mantıklı kılmaktadır. Ancak bu, kişinin ödeme gücüne bağlıdır. Yatırım amaçlı nakit alım tavsiye edilmemesinin sebebi ise piyasanın yavaşlama dönemine girmesi ve reel getirinin düşme potansiyelidir.

Soru: Çin ve ABD’deki emlak krizleri Türkiye’yi etkiler mi?

Cevap: Çin’deki kriz, ülkenin kendi iç borçlanma ve üretim modelinden kaynaklanmaktadır ve Türkiye piyasasını doğrudan etkilemesi beklenmemektedir. ABD’deki 2008 krizi ise bir finansal krizdi ve tüm dünyayı etkiledi. Ancak o dönemden sonra alınan önlemler ve Türkiye’de kredili satışların toplam içindeki payının (%12) düşük olması, benzer bir riskin şu an için düşük olduğunu göstermektedir.

Soru: Seçimlere yakın dönemde yeni bir konut kredisi kolaylığı bekleniyor mu?

Cevap: Sosyal konut projesinin hayata geçirilmiş olması, yeni bir kredi kampanyası ihtimalini düşürmektedir. Önceki düşük faizli kredi kampanyalarının konut fiyatlarında yarattığı sert artışlar göz önüne alındığında, benzer bir adımın tekrarlanması beklenmemektedir. Ancak kesin bir şey söylemek mümkün değildir.

İçeriği Paylaşın
Piyasa Raporları

Ekim 2022'de Türkiye genelinde 102.000 adet konut satılarak 117.000 adetlik geçmiş yıllar ortalamasının altında kalındı. Bu yavaşlamanın en belirgin göstergelerinden biri, kredili (ipotekli) satışların toplam içindeki payının %12'ye kadar gerilemesidir. Bu durum, konut kredisi kullanımındaki ciddi düşüşü teyit etmektedir. Konut piyasasındaki bu durgunluğa karşın, arsa ve tarla gibi konut dışı gayrimenkul satışları 153.000 adetle rekor seviyede devam etti. Yabancılara yapılan satışlar ise toplam satışların %5,2'sini oluşturarak güçlü seyrini sürdürdü. Özellikle Antalya'da satılan her üç konuttan birinin, İstanbul'da ise yaklaşık her on konuttan birinin yabancılar tarafından alınması bu trendi öne çıkarıyor.

Ekim 2022 itibarıyla konut fiyatlarındaki nominal artış yüksek seyrini korumaktadır. Merkez Bankası'nın Eylül verilerine göre yıllık nominal artış %189 iken, enflasyondan arındırılmış reel artış %57 seviyesindedir. BETAM verileri ise Ekim ayında yıllık nominal artışın %191 olduğunu, ancak artış hızının bir önceki aya göre yavaşladığını göstermektedir. Türkiye genelinde ortalama metrekare fiyatı 14.000-15.800 TL bandına ulaşmıştır. İstanbul'da bu rakam 25.700 TL'ye çıkarken, dolar bazında 1.400 dolara yaklaşarak tarihi bir zirveye ulaşmıştır. Aylık reel fiyat artış hızının yavaşlaması, piyasanın bir dönüm noktasına yaklaştığının sinyallerini vermekte ve alıcılar için pazarlık gücünün artabileceği bir döneme işaret etmektedir.

Ekim 2022'de Türkiye genelinde kiralık konut fiyatlarında yıllık ortalama %159'luk rekor bir artış yaşandı. BETAM verilerine göre, bu artış büyükşehirlerde farklı dinamikler gösteriyor. İstanbul'da yıllık kira artış hızı %145'e gerileyerek yavaşlama sinyali verirken, Ankara'da %168'e yükselerek ivmesini sürdürmüştür. İzmir'de ise %158 ile yavaşlama eğilimi gözlenmiştir. Türkiye genelinde ortalama kira metrekare fiyatı 88 TL olarak belirlenmiştir. Yıllık kira artışında zirvede olan iller ise %257 ile Antalya, %200 ile Trabzon ve %195 ile Denizli olarak öne çıkmaktadır. Geçtiğimiz dönemlerde yüksek artışlar yaşanan bazı şehirlerde ise artık bir yavaşlama ve düzeltme eğilimi başlamıştır.

Gayrimenkul piyasası, 2022 son çeyreği itibarıyla bir yavaşlama dönemine girmiş görünmektedir. Bu nedenle, kısa vadeli al-sat (flipping) yaparak kar elde etmek için en doğru zaman olmayabilir. Konut fiyatlarındaki reel artış hızının zayıflaması ve satılık ilan sayısının artarken satılan konut sayısının azalması, alıcıların pazarlık gücünü artırmaktadır. Ortalama satış süresinin 46 güne uzaması da piyasadaki durgunluğun bir göstergesidir. Yatırımcılar için reel getirinin eksiye dönebileceği dönemler daha avantajlı alım fırsatları sunabilir. Kredili alım ise faiz oranlarının enflasyonun altında kalması sebebiyle ödeme gücü olanlar için finansal olarak mantıklı olabilir, ancak bu durum yatırım tavsiyesi olarak değerlendirilmemelidir.

İlgili Videolar