Gayrimenkul Okulu

Gayrimenkul Okulu

Konut Piyasası Bu Kez Durdu

Gelişmelerden haberdar olmak için kayıt olun!

İçeriği Paylaşın

Türkiye Gayrimenkul Piyasası Analizi: Ekim 2023 Verileri

Bu yazıda, Türkiye’deki genel gayrimenkul satışlarını, konut ve konut dışı satışlardaki güncel durumu ve konut fiyatlarındaki değişimleri 2023 yılının ilk 10 aylık verileri ışığında detaylı olarak inceliyoruz.

Genel Gayrimenkul Satışları: 2023 İlk 10 Ay Değerlendirmesi

2022 yılının tamamında toplam 3.2 milyon adet gayrimenkul satışı gerçekleşmişti. Bu satışların dağılımı şu şekildeydi:

  • Tarla: %26
  • Arsa: %16
  • Konut: %45

2023 yılının ilk 10 ayında ise bu dağılımda önemli değişiklikler gözlemlendi. Konut satışlarının toplam içindeki payı %45’ten %41’e gerilerken, bu %4’lük düşüşün tarla satışlarına kaydığı görülüyor. Tarla satışlarının payı %26’dan %30’a yükseldi. Arsa satışlarında ise önemli bir değişiklik yaşanmadı. Yılın ilk 10 ayında toplam 2.4 milyon adet gayrimenkul satışı gerçekleşti. Bu hızla devam etmesi durumunda yılın yaklaşık 2.8 milyon adet satışla tamamlanması bekleniyor, bu da geçen seneye göre bir gerilemeye işaret ediyor.

Konut ve Konut Dışı Satışların Karşılaştırılması

Toplam gayrimenkul satışlarındaki düşüşün kaynağını anlamak için konut ve konut dışı satışları ayrı ayrı incelemek gerekiyor. Konut dışı (arsa, tarla, iş yeri vb.) satışlar, 2023’ün ilk 10 ayında geçen senenin aynı dönemine göre hafif bir artış göstererek 1.43 milyon adede ulaştı. Pandemi sonrası dönemde sürekli artış gösteren konut dışı satışların hızı kesilmiş olsa da bir gerileme yaşanmıyor.

Asıl düşüş konut satışlarında yaşanıyor. Geçen yılın ilk 10 ayında 1.2 milyon adet konut satılırken, bu sene aynı dönemde bu rakam 993 bin adede geriledi. Bu seviye, 2020 öncesi döneme, hatta 2018 kriz döneminin bile gerisine düşen bir performansı gösteriyor.

Ekim Ayı Konut Satışları: Kredili Satışlar Tarihi Düşük Seviyede

Ekim ayında toplam 93.000 adet konut satışı gerçekleşti. Bu rakam, hem aylık ortalama olan 112.000 adedin hem de ekim ayları ortalaması olan 115.000 adedin oldukça altında kaldı.

Kredili Satışlar Neredeyse Durdu

Ekim ayında en dikkat çekici veri kredili konut satışlarında yaşandı. Ay boyunca sadece 5.500 adet konut kredi kullanılarak satıldı. Bu rakam, 2018 kriz dönemindeki seviyelerle neredeyse aynı. Toplam satışlar içindeki kredili satışların payı ise %5.9 seviyesine inerek %6’nın altına düştü. Bu, 2013’ten bu yana görülen en düşük oranlardan biridir. Kredili satışlardaki bu keskin düşüş, gelecek dönemde konut fiyat endekslerinin veri kalitesini de etkileyebilir. Çünkü fiyat endeksleri, büyük ölçüde banka kredileri için hazırlanan ekspertiz raporlarına dayanmaktadır ve bu raporların sayısı azalmaktadır.

Nakit Alımlar Piyasayı Domine Ediyor

Aylık %3 ile %4 arasında değişen konut kredisi faiz oranları, alıcıları nakit alımlara yönlendiriyor. Kredili satışların payının azalmasıyla ipoteksiz (nakit) satışların oranı rekor seviyelere ulaştı. Bu durum, piyasadaki alıcıların ağırlıklı olarak yatırımcılardan veya nakit birikimi güçlü olan kişilerden oluştuğunu gösteriyor.

Birinci El ve İkinci El Konut Satışları

Birinci el konut satışlarının toplam satışlar içindeki payı uzun zamandır %30 seviyelerinde seyrederken, ekim ayında bu oranın bir miktar yükselerek %30’un üzerine çıktığı görülüyor. Bu durum, nakit alıcıların pazarlık gücünü kullanarak doğrudan konut üreticileriyle anlaşarak yeni konutları tercih etmeye başladığını düşündürüyor.

Konut Fiyatlarındaki Değişim

Nominal ve Reel Fiyat Artışları

Konut fiyatlarındaki yıllık değişim incelendiğinde, reel bazda gerilemenin devam ettiği görülüyor.

  • Nominal Artış: Yıllık bazda %91’den %86’ya geriledi.
  • Reel Artış (Enflasyondan Arındırılmış): Yıllık bazda %20’lerden %17’ye düştü.

Türkiye’de uzun dönemli ortalama reel konut fiyat artışı yıllık %5 civarındadır. Mevcut trend, fiyatların reel olarak bir süre daha gerilemeye devam edebileceğini gösteriyor.

İller Bazında Fiyat Değişimi

Büyükşehirlerdeki reel fiyat değişimleri farklılık gösteriyor:

  • İstanbul: Yıllık reel artış %10’a kadar geriledi.
  • Ankara: Yıllık reel artış %25 ile Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor.
  • İzmir: Yıllık reel artış %14 ile Türkiye ortalamasının altında kaldı.

Dolar ve Altın Bazında Konut Fiyatları

Türkiye genelinde metrekare başına konut birim fiyatı, son iki aydır yaşanan yükselişle tekrar 1.078 dolar seviyesine çıktı. Altın bazında değerlendirildiğinde ise 1 metrekare konut fiyatı, uzun dönemli ortalama olan 16 gram altının üzerine çıkarak 17 gram altın seviyesine yükseldi. Altın fiyatlarındaki olası hareketler bu dengeyi önümüzdeki aylarda etkileyebilir.

İçeriği Paylaşın
Piyasa Raporları

2023 yılının ilk 10 ayında Türkiye'de toplam gayrimenkul satışları, bir önceki yıla göre yavaşlama eğilimi gösterdi. 2022'de 3.2 milyon olan toplam satış adedinin 2023 sonunda 2.8 milyon civarında kalması bekleniyor. Bu dönemde en dikkat çekici değişim, satışların dağılımında yaşandı. Konut satışlarının toplam içindeki payı %45'ten %41'e gerilerken, bu düşüş tarla satışlarına kaydı ve tarlanın payı %26'dan %30'a yükseldi. Arsa satışları ise %16'lık payını korudu. Konut dışı gayrimenkul (arsa, tarla, iş yeri) satışları stabil kalırken, genel piyasadaki yavaşlamanın ana kaynağı konut satışlarındaki belirgin düşüş oldu. Bu veriler, yatırımcı tercihlerinin konuttan toprağa doğru kaydığını gösteriyor.

2023'ün ilk 10 ayında konut satışları, geçen yılın aynı dönemine göre ciddi bir düşüş yaşayarak 1.2 milyondan 993 bin adede geriledi. Bu düşüşün temel nedeni, rekor seviyelere ulaşan konut kredisi faiz oranlarıdır. Ekim ayında satılan toplam 93.000 konutun sadece 5.500'ü (%5.9) kredi ile alınabildi. Bu oran, 2013'ten bu yana görülen en düşük seviyelerden biridir. Kredili alımın neredeyse durma noktasına gelmesi, piyasanın nakit alıcılar tarafından domine edilmesine yol açtı. İpoteksiz (nakit) satışların rekor kırması, alıcı profilinin ağırlıklı olarak yatırımcılardan veya yüksek birikime sahip kişilerden oluştuğunu ve krediye erişimi kısıtlı olanların piyasadan çekildiğini gösteriyor.

Ekim 2023 itibarıyla konut fiyatlarındaki artış hızı yavaşlamaya devam etmektedir. Yıllık nominal artış %86 seviyesinde olsa da, enflasyondan arındırılmış reel artış %17'ye gerilemiştir. Türkiye'nin uzun dönemli ortalama reel konut fiyat artışının %5 olduğu düşünüldüğünde, mevcut trend fiyatların reel olarak bir süre daha düşebileceğine işaret etmektedir. Büyükşehirler arasında farklılıklar gözlenmektedir. Ankara, %25'lik reel artışla ortalamanın üzerinde güçlü bir performans sergilerken, İstanbul'da bu oran %10'a, İzmir'de ise %14'e düşerek yavaşlamıştır. Bu durum, fiyatların doygunluğa ulaştığı bölgelerde reel bir gerileme yaşandığını göstermektedir.

Döviz ve altın bazında bakıldığında konut fiyatları, piyasadaki genel yavaşlamaya rağmen değerini korumaktadır. Türkiye genelinde metrekare başına ortalama konut fiyatı, son aylardaki yükselişle tekrar 1.078 dolar seviyesine ulaşmıştır. Bu durum, konutun dolar karşısında bir değer kaybı yaşamadığını gösterir. Altın bazında ise metrekare fiyatı 17 gram altına denk gelerek uzun dönemli ortalama olan 16 gramın üzerine çıkmıştır. Bu veri, konutun altın gibi güvenli bir yatırım aracına karşı da değerini artırdığını ortaya koymaktadır. Özellikle nakit birikimi olan yatırımcılar için konut, döviz ve altına karşı hala güçlü bir alternatif olarak öne çıkmaktadır.

İlgili Videolar