
Mart 2024’te Türkiye gayrimenkul piyasası, toplam 224.000 satışla durağan bir seyir izledi. Konut satışları 105.000 adetle ortalamalara yakın gerçekleşirken, konutların toplam satıştaki payı %46’ya yükseldi. Yüksek faizlere rağmen kredili satışlar %12’ye çıkarak artış sinyali verdi. Ancak satış sürelerinin 68,5 güne uzaması talepteki zayıflığı gösteriyor. Konut fiyatları nominal olarak yıllık %58 artsa da, enflasyondan arındırıldığında reel olarak %1.3’lük bir düşüş yaşandı. Yabancıya satışlar ise %1.6 payla geriledi.
Bu yazımızda, Mart 2024 dönemine ait Türkiye gayrimenkul piyasası verilerini inceliyoruz. Analizimiz; toplam gayrimenkul satışları, konut ve konut dışı mülklerin dağılımı, konut satış detayları ve fiyat değişimlerini kapsamaktadır.
Mart ayında Türkiye genelinde toplam 224.000 adet gayrimenkul satışı gerçekleşti. Bu satışlar içerisinde konutların payı, uzun bir aradan sonra artış göstererek %46 seviyesine ulaştı. Konut dışı gayrimenkul (arsa, tarla, iş yeri) satışları ise 119.000 adet olarak kaydedildi. Bu rakam, ortalama seviyelerin biraz üzerinde ancak belirgin bir artış göstermeyen bir düzeydedir.
Mart 2024’te toplam 105.000 adet konut satışı gerçekleşti. Bu rakam, 110.000 adet olan mart ayı ortalamalarının bir miktar altında kalsa da piyasanın paralel bir trend izlediğini göstermektedir. İş günü bazında incelendiğinde ise günde ortalama 5.018 adet konut satıldığı görülmektedir. Bu veri, günlük ortalamanın bir miktar üzerine çıkıldığını ortaya koymaktadır. Genel olarak, konut piyasasının durağan ve ortalamalara yakın bir seyir izlediği söylenebilir.
Mart ayındaki konut satışlarının %88’i nakit, %12’si ise kredili olarak gerçekleşti. Kredili satış oranının geçmişte %5’lere kadar gerilediği düşünüldüğünde, %12’lik oran bir artışa işaret etmektedir. Aylık %3 ile %5.3 arasında değişen yüksek konut kredisi faiz oranları göz önüne alındığında, kredili satışlardaki bu artış dikkate değer bir gelişmedir.
Satılan konutlar içinde birinci el (sıfır) konutların payı %32‘ye yükseldi. Genellikle %30-31 bandında seyreden bu orandaki hafif artış, piyasada yeni konut bulunduğunda satışının gerçekleştiğini göstermektedir.
Yabancılara Mart ayında 1.778 adet konut satıldı. Bu rakam, toplam konut satışları içerisindeki payın %1.6‘ya kadar gerilediğini göstermektedir. Yabancıların gayrimenkul ve vatandaşlık edinimiyle ilgili yapılan yeni düzenlemeler, bu alanda yeni bir dönemin ve yeni ortalamaların oluşacağına işaret etmektedir.
Sahibinden.com verilerine göre, Türkiye’de bir konutun ilanda kalma süresi ortalama 68,5 güne yükseldi. Geçmişte 50 gün civarında olan bu sürenin yaklaşık 20 gün uzaması, piyasadaki talebin zayıfladığını ve satıcıların mülklerini satmakta daha fazla zaman harcadığını göstermektedir.
Kiralık piyasasında ise bir konutun ortalama kiralanma süresi 26 gün olarak ölçülmüştür. Bu süre, piyasanın hareketli olduğu dönemlerde 18 güne kadar düşebilmektedir. Mevcut veri, kiralık piyasasının satılık piyasasına göre daha dengeli olduğunu ortaya koymaktadır.
Konut fiyatlarındaki değişimleri nominal ve reel olarak ayırmak önemlidir.
Bu veriler, konut fiyatlarının nominal olarak artmaya devam etse de reel olarak değer kaybetmeye başladığı bir döneme girildiğini göstermektedir.
Merkez Bankası verilerine göre, yıllık fiyat artışında Türkiye ortalamasının üzerinde performans gösteren şehirler genellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer almaktadır. Ardahan, Kars, Iğdır, Bayburt, Gümüşhane ve Erzincan gibi iller, yüksek fiyat artışlarıyla dikkat çekmektedir.
Ocak 2023’e kadar birinci el konut satışları ile birinci el otomobil satışları arasında paralellik gözlemlenirken, bu tarihten itibaren bir ayrışma yaşanmaktadır. Birinci el konut satışları zayıflarken, birinci el araç satışlarındaki artış dikkat çekicidir. Bu durum, konuta erişimde zorlanan yatırımcıların alternatif olarak sıfır araçlara yönelmiş olabileceği ihtimalini düşündürmektedir.
Türkiye’de ortalama konut metrekare birim fiyatı 1.019 dolara gerilemiştir. Geçmişte 1.200 dolar seviyelerini gören bu değer, döviz kurundaki hareketlere bağlı olarak düşüşünü sürdürmektedir.
Merkez Bankası verilerine göre, Mart 2024 itibarıyla ortalama konut metrekare birim fiyatları aşağıdaki gibidir:



