Kira Artış Oranı Nasıl Hesaplanır? TÜFE ve Yasal Sınırlar

Kira sözleşmelerinin yenilenme dönemlerinde hem kiracılar hem de mülk sahipleri için en önemli gündem maddesi kira artış oranının belirlenmesidir. Özellikle yıl sonlarında ve yeni yılın ilk aylarında sıkça karşılaşılan bu durum, doğru hesaplama yöntemlerinin bilinmesini gerektirir. Bu yazımızda, yasal düzenlemeler ışığında kira artışının nasıl hesaplanacağını ve dikkat edilmesi gereken noktaları ele alacağız.

Kira Artışında Yasal Düzenleme: 2019 Değişikliği

Kira artış oranlarının hesaplanmasında belirleyici olan temel dayanak, Borçlar Kanunu’nun 344. maddesidir. 2019 yılından önce kira artışları, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) veya Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) gibi farklı oranlar üzerinden hesaplanabiliyordu.

Ancak 2019 yılının Ocak ayında yürürlüğe giren torba yasa ile bu uygulamada değişikliğe gidilmiştir. Yeni düzenlemeye göre, kira artış oranında üst sınır olarak sadece Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) kabul edilmiştir. Bu değişiklik, kiracıları korumayı amaçlayan ve artış oranlarında bir standart sağlayan önemli bir adımdır.

TÜFE Oranı Azami Sınırdır

Belirlenen TÜFE oranı, mülk sahibinin talep edebileceği yasal azami artış sınırını ifade eder. Kanun, bu oranın üzerinde bir artış yapılmasına izin vermezken, daha düşük bir oranda anlaşılmasına engel değildir. Eğer mülk sahibi ve kiracı, karşılıklı anlaşarak TÜFE oranının altında bir artış belirlemişse, bu anlaşma geçerlidir.

Kira Artış Oranı Hesaplama Yöntemi

Kira artış oranının belirlenmesinde, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından her ay açıklanan veriler esas alınır. Hesaplama yapılırken sadece son ayın enflasyon oranı değil, geriye dönük 12 aylık ortalamalar dikkate alınmalıdır. Hesaplama adımları şu şekildedir:

• TÜİK veya Merkez Bankası verilerinden ilgili ayın “Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)” verilerine ulaşılır.
• Kira artışının yapılacağı aydan geriye doğru son 12 ayın TÜFE oranları tespit edilir.
• Bu 12 ayın verileri toplanır ve 12’ye bölünerek aritmetik ortalaması alınır.
• Ortaya çıkan “12 aylık ortalama değişim oranı”, uygulanabilecek en yüksek kira artış oranını verir.

Örnek Hesaplama ve ÜFE ile Karşılaştırma

Hesaplama mantığını somutlaştırmak adına, geçmiş veriler üzerinden bir örnek inceleyelim. Yeni kira döneminin hesaplanacağı tarihten geriye doğru gidildiğinde:

İlgili dönemdeki 12 aylık TÜFE verileri alt alta toplanıp 12’ye bölündüğünde, örneğin %17.9‘luk bir artış oranı çıkmaktadır. Eğer yasa değişikliği yapılmasaydı ve hesaplama Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) üzerinden yapılsaydı, aynı dönem için bu oran %22.63 seviyelerinde olacaktı.

Bu örnekten de anlaşılacağı üzere, kira artışlarında ÜFE yerine TÜFE’nin baz alınması, kiracılar için belirli dönemlerde %5’e varan oranlarda avantaj sağlayabilmektedir. Bu nedenle kira sözleşmelerini yenilerken TÜİK tarafından açıklanan 12 aylık TÜFE ortalamalarını kontrol etmek ve hesaplamayı bu veriler üzerinden yapmak, doğru ve adil bir kira bedeli belirlemek adına büyük önem taşır.

Gayrimenkul yönetimi ve yatırımları hakkında daha fazla bilgi edinmek için Gayrimenkul Okulu’nu takip etmeye devam edin.