
Gayrimenkul yatırımlarında yapının hasar geçmişini öğrenmek hayati önem taşır. Türkiye’de hasar kaydı sorgulaması için iki temel yöntem bulunur: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın online ‘Hasar Tespit Sistemi’ ve belediye proje dosyalarının incelenmesi. Online sistem sınırlı sayıda ili kapsarken, dosya incelemesi yalnızca mülk sahibi veya yetkili ekspertiz şirketlerince yapılabilir. Güvenli bir yatırım için mevcut verilerin titizlikle kontrol edilmesi tavsiye edilir.
Gayrimenkul yatırımı yaparken veya mevcut mülkünüzün durumunu değerlendirirken, yapının hasar geçmişini bilmek hayati önem taşır. Özellikle deprem kuşağında yer alan ülkemizde, hasar kaydı sorgulaması sadece afet dönemlerinde değil, günlük yaşamda da aklımızdan çıkarmamamız gereken bir konudur.
Türkiye’de gayrimenkul hasar kayıtlarının takibi konusunda henüz tam entegre ve tüm ülkeyi kapsayan tek bir sistem bulunmamaktadır. Ancak, mevcut imkanlar dahilinde bilgi edinebileceğiniz iki temel yöntem mevcuttur. Bu yazımızda, gayrimenkullerin hasar durumunu öğrenebilmek için kullanabileceğiniz yöntemleri ve bu yöntemlerin kapsamlarını inceleyeceğiz.
Gayrimenkul hasar durumunu öğrenmek için başvurulabilecek ilk kaynak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından sunulan online sistemdir. hasartespit.csb.gov.tr adresi üzerinden gayrimenkule ilişkin sorgulama yapılabilmektedir.
Bu sistem kullanılırken bilinmesi gereken en önemli kısıt, sistemin şu an için tüm Türkiye’yi kapsamadığıdır. Sistem içerisinde sadece belirli 37 il kayıtlı durumdadır. Örneğin, İstanbul şu aşamada bu sistem üzerinden sorgulama yapılabilen iller arasında yer almamaktadır.
Eğer sorgulama yaptığınız gayrimenkul, sistemin kapsadığı iller içerisindeyse ve hakkında bir veri girişi yapılmışsa, binanın hasar durumuna (örneğin; “Az Hasarlı”) ulaşabilirsiniz.
Online sistemde kaydı bulunmayan iller veya gayrimenkuller için uygulanabilecek ikinci yöntem, ilgili belediyedeki proje dosyasının incelenmesidir. Özellikle riskli bölgelerdeki yapılar için bu yöntem daha kesin bilgiler sunabilir.
Belediyedeki proje dosyasında, binanın geçmişine dair hasar kayıtları veya teknik raporlar varsa, bu bilgiler dosya içerisinde yer alabilir. Ancak bu yöntemin uygulanmasında yasal prosedürler gereği bazı kısıtlamalar bulunmaktadır:
Değerleme uzmanları, ekspertiz süreci kapsamında mal sahiplerinden aldıkları yetkiyle belediyelere giderek proje dosyasını inceler ve dosyada hasara ilişkin bir kayıt varsa bunu raporlarına eklerler.
Mevcut sistemdeki en büyük zorluk, yukarıdaki iki yöntemin de sonuç vermediği durumlardır. Eğer online sistemde bir kayıt yoksa ve belediye proje dosyasında hasara dair bir bilgi işlenmemişse, ancak yapı fiziksel olarak hasarlıysa; bu durumu belgeleyen resmi bir veri kaynağına ulaşmak şu an için mümkün olmayabilir.
Türkiye’de gayrimenkul veri sistemlerinin gelişmesiyle birlikte, ilerleyen dönemlerde çok daha kapsamlı ve şeffaf sorgulama yöntemlerinin hayata geçirilmesi beklenmektedir. Konut yatırımı süreçlerinde riskleri minimize etmek adına, mevcut yöntemlerin titizlikle uygulanması ve uzman görüşü alınması tavsiye edilir.
Not: Konut yatırımları hakkında daha kapsamlı bilgi edinmek için “A’dan Z’ye Konut Yatırımı” kaynağını inceleyebilirsiniz.




