
Temmuz ayında Türkiye gayrimenkul piyasası, 267.000 adetlik toplam satışla ortalamaların üzerinde bir performans sergiledi. Bu artış, hem konut (127.000) hem de arsa/tarla gibi konut dışı (140.000) satışlardaki yükselişten kaynaklandı. Kredili satışların payı %9’da kalırken, yabancıya satışlar %1.8 payla toparlanma sinyali verdi. TCMB’nin yeni metodolojisine göre yıllık nominal fiyat artışı %38 olsa da, reel fiyatlardaki %14’lük düşüş ve 70 güne uzayan ilan süreleri piyasadaki durgunluğun devam ettiğini gösteriyor.
Bu analizde, Temmuz ayı verileri ışığında Türkiye’deki toplam gayrimenkul satışları, konut ve konut dışı satışların dağılımı, konut fiyatlarındaki değişimler ve piyasayı etkileyen diğer önemli göstergeler incelenmektedir.
Not: Gayrimenkul yatırımına ilişkin detaylı bilgileri içeren “Sorularla Gayrimenkul Yatırımı” kitabının güncellenmiş 4. baskısı yayınlanmıştır.
Temmuz ayı itibarıyla Türkiye genelinde 267.000 adet toplam gayrimenkul satışı gerçekleşmiştir. Bu rakam, geçmiş Temmuz ayları ortalaması olan 222.000 adetlik satışın oldukça üzerindedir. Toplam satışlardaki bu artışın hangi segmentten kaynaklandığını anlamak için konut ve konut dışı satışları ayrı ayrı incelemek gerekmektedir.
Temmuz ayında arsa ve tarla gibi mülkleri içeren konut dışı gayrimenkul satışları 140.000 adet olarak kaydedilmiştir. Uzun dönem Temmuz ayları ortalaması olan 107.000 adet ile karşılaştırıldığında, konut dışı satışlarda yaklaşık %30 oranında bir artış olduğu görülmektedir.
Satışların dağılımına bakıldığında, konut satışlarının toplam içindeki ağırlığının bir miktar gerilediği ancak önemli bir değişim olmadığı gözlemlenmiştir. Bu durum, toplam gayrimenkul satışlarındaki artışın hem konut hem de konut dışı satışlardaki benzer oranlı yükselişten kaynaklandığını göstermektedir.
Temmuz ayında Türkiye’de 127.000 adet konut satışı gerçekleşmiştir. Bu rakam, tüm zamanların aylık ortalaması olan 111.000 adet ve Temmuz ayları ortalaması olan 114.000 adedin üzerindedir. Bu veriler, konut satışlarında net bir artış yaşandığını ortaya koymaktadır.
Resmi tatillerin etkisini arındırmak için günlük satış verileri incelendiğinde, Temmuz ayında her iş gününde ortalama 5.700 adet konut satıldığı görülmektedir. Bu rakam, hem uzun dönem ortalaması olan 5.300 adedin hem de Temmuz ayları ortalaması olan 5.700 adedin seviyesinde veya üzerindedir. Bu durum, artışın dönemsel etkilerden de kaynaklandığını göstermektedir.
Temmuz ayında kredili konut satışlarının payı %9 seviyesinde kalırken, kalan %91‘lik büyük bölümü nakit (veya diğer finansman yöntemleriyle) yapılan satışlar oluşturmuştur.
Birinci el konut satışlarının toplam satışlar içindeki payı, uzun zamandır olduğu gibi bu ay da %32 seviyesinde sabit kalmıştır.
İlginç bir karşılaştırma olarak, Temmuz ayında birinci el konut satışları artarken, birinci el otomobil satışlarında bir düşüş gözlemlenmiştir. Geçmiş dönemlerde bu iki veri arasında zıt yönlü hareketler görüldüğü bilinmektedir.
Temmuz ayında yabancılara 2.350 adet konut satışı yapılmıştır. Toplam konut satışları içindeki payları ise %1.8 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran geçen ayla benzer seviyede olsa da, toplam satışlardaki artışa paralel olarak yabancılara yapılan satış adedinde de bir artış yaşanmıştır.
Yabancıların yeniden konut alımına başlayıp başlamadığını netleştirmek için önümüzdeki birkaç ayın verilerini izlemek gerekmektedir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Temmuz ayı itibarıyla Türkiye Konut Fiyat Endeksi’nin (KFE) hesaplama metodolojisinde önemli değişiklikler yapmıştır. Referans noktası Ocak 2023’e çekilmiş ve veri toplama periyodu 3 aydan 1 aya indirilmiştir. Bu sayede endeks, artık satış verileriyle daha paralel ve güncel sonuçlar vermektedir.
Bu yeni metodolojiye göre, Temmuz ayında yıllık nominal konut fiyat artışı %38 olmuştur. Enflasyondan arındırılmış reel fiyatlarda ise -%14‘lük bir gerileme devam etmektedir. Bu gerileme oranı, piyasadaki durgunluğun dip seviyelerde devam ettiğini göstermektedir.
Piyasadaki hareketliliği gösteren bir diğer önemli veri olan ilanda kalma süreleri, Türkiye genelinde ortalama 70 güne yükselmiştir. Geçen aya göre (69 gün) artış devam etse de artış hızının yavaşlaması, piyasadaki durgunluğun doygunluk noktasına yaklaşıyor olabileceğine işaret etmektedir.
Türkiye’de ortalama konut metrekare birim fiyatı 32.000 TL olarak hesaplanmıştır.
Döviz bazında incelendiğinde, Türkiye’de ortalama konut metrekare fiyatı 1.002 Dolar seviyesindedir. Fiyatların uzun süredir bu seviyelerde seyretmesi, mevcut döviz politikası devam ettiği sürece 1.000 Dolar seviyesinin yeni normal olabileceğini düşündürmektedir.
Altın bazında ise ortalama bir konutun metrekaresi 15.3 gram altına denk gelmektedir. Geçtiğimiz ay bu değer 13 gram olarak gerçekleşmişti.
İstanbul’da ortalama bir konutun değeri, son verilere göre 2.8 adet Toyota Corolla fiyatına eşdeğerdir. Bu oran, uzun dönem ortalaması olan 4’ün altındadır.
Gelecekteki konut arzı hakkında bilgi veren yapı ruhsatları verilerine göre, 2024’ün ikinci çeyreğinde 137.000 adet bağımsız bölüm için ruhsat alınmıştır. Bu rakam, ilk çeyrekte alınan 176.000 adetlik ruhsatın gerisinde kalmıştır.



